Αντικείμενο της παρούσας διπλωματικής είναι η αναλυτική χαρτογράφηση και εμπειρική διερεύνηση των μοτίβων συμμετοχής κλάδων και χωρών της Βόρειας (ΒΑ) και Λατινικής (ΛΑ) Αμερικής σε παγκόσμιες αλυσίδες αξίας (ΠΑΑ). Ενώ οι χώρες της ΒΑ (χαρακτηριστικότερα οι ΗΠΑ) αποτελούν γνωστές υπερδυνάμεις του διεθνούς εμπορίου, τα τελευταία χρόνια το ενδιαφέρον της επιστημονικής βιβλιογραφίας έχει στραφεί στις αναπτυσσόμενες χώρες της ΛΑ, οι οποίες εκτός από τη συνεχή αναβάθμιση των δραστηριοτήτων τους έχουν πλέον αποκτήσει νέα δυναμική εξαιτίας των σημαντικών κοιτασμάτων κρίσιμων πρώτων υλών (π.χ., λίθιο) που έχουν στη διάθεσή τους. Σε συνδυασμό με την σημαντική στροφή των ΗΠΑ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε στρατηγικές απεξάρτησης από την Κίνα ως βασικό προμηθευτή κρίσιμων υλών, ο ρόλος των χωρών της ΛΑ σε ΠΑΑ αναμένεται να είναι κομβικός για την επιτυχία του εγχειρήματος της δίδυμης μετάβασης (twin transition).

 

Η εργασία αποτελείται από τρία (3) διακριτά μέρη: i) θεωρητική επισκόπηση των βασικών εννοιών και των πλαισίων ποσοτικοποίησης της μέτρησης της συμμετοχής και της τοποθέτησης κλάδων και χωρών σε ΠΑΑ, ii) εμπειρική διερεύνηση των σχετικών μοτίβων, iii) εξαγωγή βασικών συμπερασμάτων και σχετικών προτάσεων βιομηχανικής πολιτικής, λαμβάνοντας υπόψη της πρόσφατες εξελίξεις στο τοπίο της παγκόσμιας βιομηχανικής πολιτικής σχετικά με τη βιωσιμότητα (sustainability), την αναδιοργάνωση των ΠΑΑ στη μετά-Covid εποχή και την ένταση των εμπορικών σχέσεων μεταξύ Κίνας, ΗΠΑ και Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η καταγραφή των εξελίξεων της παγκόσμιας σκηνής της βιομηχανικής πολιτικής θα αποτελέσει αντικείμενο της θεωρητικής επισκόπησης της εργασίας, όπου και θα δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στις πρόσφατες βιομηχανικές στρατηγικές των ΗΠΑ και της ΕΕ, τη σύνδεση των χωρών της ΒΑ και της ΛΑ με αυτές, και στον αντίκτυπο που αυτές θα έχουν στην αναδιοργάνωση του παγκοσμίου εμπορίου. Η εμπειρική ανάλυση θα βασιστεί στη χρήση εκτεταμένης βάσης δεδομένων με δείκτες συμμετοχής και τοποθέτησης κλάδων και χωρών σε ΠΑΑ του Εργαστηρίου Βιομηχανικής και Ενεργειακής Οικονομίας (ΕΒΕΟ) ΕΜΠ, με στόχο την αναγνώριση γενικών περιγραφικών μοτίβων, τη διενέργεια μελετών περίπτωσης σε επίπεδο χώρας και κλάδου και την χρήση μεθόδων ανάλυσης συστάδων (cluster analysis).